कर लेखापरीक्षण अहवाल अंतिम मुदत: 30 सप्टेंबर 2026 आणि कलम 44AB संपूर्ण मार्गदर्शक

मूल्यांकन वर्ष 2026-27 साठी कलम 44AB अंतर्गत कर लेखापरीक्षण अहवाल (Tax Audit Report) सादर करण्याची अंतिम तारीख 30 सप्टेंबर 2026 आहे. अनेक लहान व मध्यम व्यावसायिकांना संभ्रम असतो की त्यांना ऑडिट आवश्यक आहे की नाही. या लेखात कलम 44AB संबंधी संपूर्ण माहिती दिली आहे.

कलम 44AB म्हणजे काय?

आयकर कायद्याचे कलम 44AB ठराविक उलाढाल किंवा उत्पन्न ओलांडणाऱ्या व्यावसायिक आणि व्यावसायिकांना (professionals) त्यांचे हिशोब चार्टर्ड अकाउंटंटकडून तपासून (audit) घेणे आणि विहित मुदतीत अहवाल सादर करणे बंधनकारक करते.

कर लेखापरीक्षण कोणाला बंधनकारक आहे?

• व्यवसायाची वार्षिक उलाढाल ₹1 कोटींपेक्षा जास्त असल्यास (रोखीचे व्यवहार एकूण व्यवहारांच्या 5% पेक्षा कमी असल्यास ही मर्यादा ₹10 कोटींपर्यंत वाढते).
• व्यावसायिकांचे (professionals) वार्षिक एकूण उत्पन्न ₹50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास.
• कलम 44AD, 44ADA किंवा 44AE अंतर्गत presumptive taxation निवडूनही प्रत्यक्ष नफा त्यापेक्षा कमी दाखवल्यास आणि उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा जास्त असल्यास.

कर लेखापरीक्षण अहवाल सादर करण्याची अंतिम तारीख काय आहे?

ज्या करदात्यांना 31 ऑक्टोबरपर्यंत आयकर रिटर्न भरायचे आहे (उदा. ऑडिट आवश्यक असलेले व्यावसायिक, कंपन्या, भागीदारी संस्था), त्यांच्यासाठी टॅक्स ऑडिट रिपोर्ट 30 सप्टेंबर 2026 पर्यंत सादर करणे आवश्यक आहे. ट्रस्ट, फंड, रुग्णालये आणि शैक्षणिक/वैद्यकीय संस्थांनाही याच तारखेपर्यंत फॉर्म 10B किंवा 10BB मध्ये ऑडिट अहवाल सादर करावा लागतो.

वेळेत सादर न केल्यास दंड (कलम 271B)

निर्धारित मुदतीत ऑडिट रिपोर्ट सादर न केल्यास कलम 271B अंतर्गत उलाढालीच्या 0.5% किंवा ₹1,50,000, यापैकी जी रक्कम कमी असेल, इतका दंड आकारला जाऊ शकतो. वाजवी कारण सिद्ध केल्यास दंडात सूट मिळण्याची शक्यता असते, पण त्यासाठी अतिरिक्त वेळ आणि कायदेशीर प्रक्रिया खर्च होते.

ऑडिटसाठी तयारी कशी करावी?

• वर्षभराचे विक्री, खरेदी आणि खर्चाचे रेकॉर्ड अद्ययावत ठेवा.
• बँक स्टेटमेंट आणि रोख नोंदी हिशोबाशी जुळवून घ्या.
• GST रिटर्न्स आणि टीडीएस रिटर्न्स हिशोबाशी सुसंगत आहेत याची खात्री करा.
• सप्टेंबरच्या सुरुवातीलाच सर्व कागदपत्रे सीएकडे सुपूर्द करा, शेवटच्या आठवड्याची घाई टाळा.

अधिकृत स्रोत आणि संबंधित माहिती

अद्ययावत नियम आणि फॉर्मसाठी आयकर विभागाचे अधिकृत पोर्टल (incometax.gov.in) तपासा. Advance Tax आणि टीडीएसच्या तारखांसाठी आयकर आणि टीडीएस अंतिम तारखा आणि आगाऊ कर दुसरा हप्ता हे लेख वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: टॅक्स ऑडिट रिपोर्ट आणि रिटर्न फायलिंग तारीख वेगळी असते का?
होय, ऑडिट रिपोर्ट 30 सप्टेंबरपर्यंत सादर करावा लागतो, तर संबंधित रिटर्न फायलिंगची अंतिम तारीख साधारण 31 ऑक्टोबर असते.

प्रश्न: कर लेखापरीक्षण अहवाल कोणत्या फॉर्ममध्ये सादर होतो?
सर्वसाधारण व्यावसायिकांसाठी फॉर्म 3CA/3CB आणि 3CD मध्ये, तर ट्रस्ट व संस्थांसाठी फॉर्म 10B किंवा 10BB मध्ये अहवाल सादर होतो.

प्रश्न: मुदतवाढ मिळण्याची शक्यता असते का?
क्वचित प्रसंगी सीबीडीटी (CBDT) विशेष अधिसूचनेद्वारे मुदतवाढ देऊ शकते, पण त्यावर अवलंबून न राहता वेळेत तयारी करणे योग्य ठरते.

निष्कर्ष

30 सप्टेंबर 2026 ही तारीख चुकवल्यास दंड आणि रिटर्न फायलिंगमध्ये अडचणी येऊ शकतात. तुमचा व्यवसाय ऑडिटच्या कक्षेत येतो का, आणि आवश्यक कागदपत्रे कशी तयार करावीत, याबाबत मार्गदर्शनासाठी रिन्सन बिझनेसच्या तज्ज्ञ टीमशी आजच संपर्क साधा. आम्ही ऑडिटसाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी आणि तयारी यातही मदत करतो.