Flipkart Minutesच्या ऑर्डर मूल्यात मोबाईलचा मोठा वाटा; क्विक कॉमर्समध्ये स्पर्धा वाढली

Flipkartच्या जलद घरपोच सेवा Minutesला मोबाईल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स विक्रीचा फायदा होत आहे. UBSच्या बाजार तपासणीचा हवाला देणाऱ्या फायनान्शियल एक्स्प्रेसच्या ४ सप्टेंबर २०२६च्या वृत्तानुसार, मोबाईलसह मोजल्यास Minutesचे प्रति ऑर्डर मूल्य Blinkitपेक्षा जास्त असल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले आहे.

आकडे काय सांगतात?

मोबाईल वगळल्यास Minutesचे निव्वळ प्रति ऑर्डर मूल्य सुमारे ₹५००–₹५३० आहे. तुलनेसाठी, आर्थिक वर्ष २०२६–२७च्या पहिल्या तिमाहीत Blinkitचे निव्वळ सरासरी ऑर्डर मूल्य ₹५१८ आणि Swiggy Instamartचे ₹५०८ होते, असे वृत्तात नमूद आहे.

उत्पादनांच्या मिश्रणात बदल

Minutes सुरुवातीला मोबाईलकेंद्रित होते; आता ताज्या वस्तू, सौंदर्यप्रसाधने आणि वैयक्तिक निगेच्या उत्पादनांमध्येही ग्राहक आणण्याचा प्रयत्न होत आहे. या विविधतेमुळे ग्राहकांच्या तातडीच्या खरेदीत स्थान मिळवण्याची स्पर्धा वाढत आहे.

मात्र जास्त ऑर्डर मूल्य म्हणजे जास्त नफा किंवा सर्वाधिक बाजारहिस्सा असे नाही. UBSच्या निरीक्षणानुसार Minutesची कार्यकारी कार्यक्षमता आणि सकल मार्जिन अजून Blinkitपेक्षा कमी आहेत. हे निष्कर्ष UBSच्या बाजार तपासणीवर आधारित आहेत.

स्रोत: Financial Express — UBSच्या निरीक्षणांवरील वृत्त, ४ सप्टेंबर २०२६.

बाजारातील स्पर्धेचे चित्र

भारतातील क्विक कॉमर्स क्षेत्रात सध्या Blinkit आघाडीवर आहे (अंदाजे ४६% बाजारहिस्सा), त्यानंतर Swiggy Instamart (२४%) आणि Zepto (२२%) यांचा क्रम लागतो, तर Flipkart Minutes सह Amazon Now व BB Now या उर्वरित खेळाडूंचा एकत्रित वाटा सुमारे ८-१०% इतकाच आहे. मात्र Flipkart Minutes दर महिन्याला सुमारे १०० नवीन डार्क स्टोअर्स उघडत विस्तार करत आहे. संपूर्ण क्विक कॉमर्स क्षेत्र २०२५ अखेरीस अंदाजे ११.५ अब्ज डॉलर मूल्यांकनापर्यंत पोहोचले असून वार्षिक ७५ टक्क्यांहून अधिक वेगाने वाढत आहे, आणि देशभरात ६,००० हून अधिक डार्क स्टोअर्स कार्यरत आहेत. उच्च प्रति-ऑर्डर मूल्य असूनही नफा मिळवणे व टिकवणे हे या क्षेत्रातील प्रमुख आव्हान असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे – मोठ्या शहरांतील बहुसंख्य स्टोअर्स नफ्यात असले तरी लहान शहरांतील (टियर-२) स्टोअर्स अजूनही तोट्यात आहेत.

क्विक कॉमर्समध्ये इलेक्ट्रॉनिक्सचे महत्त्व

पारंपरिकपणे क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्स किराणा सामान आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंसाठी ओळखले जात असले, तरी मोबाईल आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांची भर पडल्याने या प्लॅटफॉर्म्सच्या सरासरी ऑर्डर मूल्यात (Average Order Value) लक्षणीय वाढ झाली आहे. उच्च किमतीच्या इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तूंच्या विक्रीमुळे कंपन्यांना कमी ऑर्डर्समध्येही अधिक महसूल मिळवणे शक्य होते.

Flipkart Minutes ची स्पर्धात्मक रणनीती

Flipkart Minutes ने १,००० हून अधिक स्टोअर्सचा टप्पा ओलांडला असून, इलेक्ट्रॉनिक्स विक्रीच्या माध्यमातून Blinkit सारख्या प्रस्थापित प्रतिस्पर्ध्याच्या ऑर्डर मूल्याच्या जवळ पोहोचण्याचा प्रयत्न करत आहे. Flipkart च्या विस्तृत पुरवठा साखळी आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील अनुभवाचा फायदा घेत कंपनी १० मिनिटांत डिलिव्हरीच्या स्पर्धेत आपले स्थान मजबूत करत आहे.

क्विक कॉमर्स क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा

Blinkit, Zepto, Swiggy Instamart आणि आता Flipkart Minutes यांच्यातील स्पर्धा दिवसेंदिवस तीव्र होत चालली आहे. प्रत्येक कंपनी अधिकाधिक श्रेणी (केवळ किराणा नव्हे, तर इलेक्ट्रॉनिक्स, फॅशन, सौंदर्य उत्पादने) जोडून ग्राहकांना एकाच प्लॅटफॉर्मवर सर्व गरजा पूर्ण करण्याचा पर्याय देत आहेत. या स्पर्धेचा थेट फायदा ग्राहकांना जलद डिलिव्हरी आणि स्पर्धात्मक किमतींच्या स्वरूपात होत आहे, मात्र कंपन्यांसाठी नफाक्षमता (profitability) राखणे हे अजूनही मोठे आव्हान आहे.

ग्राहकांच्या दृष्टीने फायदा

वाढत्या स्पर्धेमुळे ग्राहकांना विविध प्लॅटफॉर्म्सवर तुलनात्मक किमती आणि जलद सेवा मिळण्याचा फायदा होत आहे. विशेषतः शहरी भागातील ग्राहक आता इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तूही काही मिनिटांत घरपोच मिळवू शकत असल्याने त्यांच्या खरेदीच्या सवयींमध्येही मोठा बदल होत आहे.

निष्कर्ष

एकंदरीत, या निर्णयाचे दूरगामी सकारात्मक परिणाम संबंधित घटकांना तसेच राज्याच्या व्यापक विकासाला मिळण्याची अपेक्षा तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. पुढील काळात याच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीवर सर्वांचे लक्ष असेल.

तज्ज्ञांची प्रतिक्रिया

संबंधित क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी या निर्णयाचे स्वागत करताना, याची अंमलबजावणी काटेकोरपणे आणि नियोजित वेळेत झाल्यास याचा खरा फायदा लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचेल असे मत व्यक्त केले आहे. यासाठी संबंधित शासकीय यंत्रणांनी नियमित पाठपुरावा करणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.