३ ऑक्टोबरला नागपुरात Vendor Development Programme: MSSIDC/RAMP अंतर्गत MSME साठी मोठी संधी

नागपूर : मोठ्या कंपन्यांना माल किंवा सेवा पुरवठा करून आपला व्यवसाय वाढवू इच्छिणाऱ्या सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांसाठी (MSME) नागपुरात एक महत्त्वाची संधी चालून आली आहे. महाराष्ट्र लघु उद्योग विकास महामंडळ (MSSIDC) आणि केंद्र सरकारच्या RAMP योजनेअंतर्गत ‘अँकर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम’ (Anchor Vendor Development Programme) शनिवार, ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी ३ वाजता नागपूरच्या रामदासपेठ येथील IMA हॉल, नॉर्थ अंबाझरी रोड येथे आयोजित करण्यात आला आहे. नागपूर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम हा विदर्भातील उद्योजकांसाठी मोठ्या खरेदीदार कंपन्यांशी थेट ओळख करून घेण्याचे व्यासपीठ ठरणार आहे.

नागपूर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम : मुख्य माहिती

• कार्यक्रम : अँकर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम (RAMP अंतर्गत)
• दिनांक व वेळ : ३ ऑक्टोबर २०२६, दुपारी ३:०० वाजता
• स्थळ : IMA हॉल, नॉर्थ अंबाझरी रोड, रामदासपेठ, नागपूर – ४४००१०
• आयोजन : MSSIDC च्या RAMP कार्यक्रमांतर्गत; अंमलबजावणी संस्था – चॉईस कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस प्रा. लि.
• कोणासाठी : मोठ्या कंपन्या, PSU आणि उद्योगांना पुरवठादार (Vendor) म्हणून काम करू इच्छिणारे MSME, नवउद्योजक, उत्पादक आणि सेवा पुरवठादार

MSSIDC च्या अधिकृत कार्यक्रम यादीत या कार्यक्रमाची नोंद करण्यात आली आहे. नोंदणी प्रक्रियेबाबत अधिकृत यादीत स्वतंत्र तपशील दिलेला नाही, त्यामुळे इच्छुकांनी MSSIDC किंवा जिल्ह्यातील व्यवसाय सुलभता केंद्राशी (Business Facilitation Centre) संपर्क साधून खात्री करून घ्यावी.

अँकर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम म्हणजे काय?

‘अँकर’ म्हणजे मोठी कंपनी — जसे की वाहन, स्टील, ऊर्जा, संरक्षण, खाणकाम किंवा FMCG क्षेत्रातील मोठे उद्योग आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU). अशा कंपन्यांना रोज हजारो प्रकारचे सुटे भाग, कच्चा माल, पॅकेजिंग, देखभाल सेवा, मनुष्यबळ आणि इतर सेवा लागतात. या कंपन्यांची पुरवठा साखळी (Supply Chain) स्थानिक लघु उद्योगांशी जोडणे हा व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्रामचा मुख्य उद्देश असतो.

अशा कार्यक्रमांत साधारणपणे मोठ्या कंपन्यांचे खरेदी (Procurement) अधिकारी त्यांना कोणत्या वस्तू व सेवा लागतात, व्हेंडर म्हणून नोंदणीची प्रक्रिया काय आहे, कोणते दर्जा मानके (Quality Standards) पाळावी लागतात, याची माहिती देतात. तसेच MSME ना थेट संवाद साधून आपली उत्पादने सादर करण्याची संधी मिळते. सरकारी ई-खरेदी पोर्टल (GeM), सार्वजनिक खरेदी धोरण, TReDS सारख्या सुविधा यांचीही माहिती अनेकदा दिली जाते.

RAMP योजना काय आहे?

RAMP (Raising and Accelerating MSME Performance) ही केंद्र सरकारच्या सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग मंत्रालयाची जागतिक बँक सहाय्यित योजना आहे. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मार्च २०२२ मध्ये सुमारे ८०८ दशलक्ष अमेरिकी डॉलर (सुमारे ₹६,०६२.४५ कोटी) खर्चाच्या या योजनेला मंजुरी दिली, त्यापैकी सुमारे ५० कोटी डॉलर जागतिक बँकेकडून कर्जरूपाने मिळणार आहेत. MSME ना बाजारपेठ, कर्ज आणि तंत्रज्ञान मिळवून देणे, राज्यांची MSME संबंधित क्षमता वाढवणे आणि उद्योगांची स्पर्धात्मकता वाढवणे हा या योजनेचा उद्देश आहे.

महाराष्ट्रात ही योजना MSSIDC मार्फत राबवली जात आहे. जुलै २०२६ मधील माहितीनुसार, राज्यात RAMP अंतर्गत १.८५ लाखांहून अधिक लाभार्थी आणि सुमारे ९४,००० स्वतंत्र MSME पर्यंत योजना पोहोचली आहे. यात ९८ टक्के सूक्ष्म उद्योग, ६८ टक्के महिला-नेतृत्वाखालील व्यवसाय आणि २४ टक्के SC/ST उद्योजकांचा समावेश आहे. मार्च २०२७ पर्यंत राज्यासाठी सुमारे ₹१८९.४९ कोटींची तरतूद असून सर्व ३६ जिल्ह्यांत व्यवसाय सुलभता केंद्रे (Business Facilitation Centres) आणि MSME हेल्पलाइन सुरू करण्यात आली आहे. १,५०० हून अधिक MSME ना बाजारपेठ उपलब्धतेसाठी मदत आणि १,५२७ निर्यातक्षम MSME ना सहाय्य देण्यात आले आहे.

नागपूर आणि विदर्भासाठी का महत्त्वाचे?

नागपूर हे मध्य भारताचे औद्योगिक आणि लॉजिस्टिक्स केंद्र बनत आहे. MIHAN, बुटीबोरी, हिंगणा MIDC, तसेच चंद्रपूर–गडचिरोली पट्ट्यातील स्टील, खाणकाम, ऊर्जा आणि संरक्षण उत्पादन प्रकल्प यामुळे मोठ्या कंपन्यांची पुरवठा मागणी वाढत आहे. पण अनेकदा मोठ्या कंपन्या पुणे, मुंबई किंवा इतर राज्यांतील पुरवठादारांवर अवलंबून असतात, कारण स्थानिक MSME ना त्यांच्या व्हेंडर नोंदणीची प्रक्रिया आणि गुणवत्ता अपेक्षा माहीत नसतात. व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राममुळे ही दरी भरून निघू शकते.

विशेष म्हणजे, RAMP अंतर्गत नागपुरात सलग कार्यक्रम होत आहेत. MSSIDC च्या कार्यक्रम यादीनुसार IIM नागपूर संबंधित संस्थेतर्फे MIHAN येथेही २८ सप्टेंबर २०२६ रोजी अँकर व्हेंडर डेव्हलपमेंट कार्यक्रम नोंदवला गेला आहे. म्हणजेच विदर्भात MSME–मोठ्या उद्योगांना जोडण्यावर सरकारचा भर वाढत आहे.

व्हेंडर बनण्यासाठी MSME नी काय तयारी करावी?

कार्यक्रमाला जाण्याआधी खालील तयारी केल्यास मोठ्या कंपन्यांसमोर आपला व्यवसाय प्रभावीपणे मांडता येईल :

• उद्यम नोंदणी (Udyam Registration) — MSME म्हणून ओळखीसाठी आणि सरकारी लाभांसाठी आवश्यक.
• GST नोंदणी, PAN, बँक खाते आणि कंपनी/फर्मची कायदेशीर कागदपत्रे तयार ठेवा.
• कंपनी प्रोफाइल / प्रॉडक्ट कॅटलॉग — उत्पादने, उत्पादन क्षमता, यंत्रसामग्री, मनुष्यबळ, आधीचे ग्राहक यांची माहिती असलेले एक-दोन पानांचे प्रोफाइल.
• गुणवत्ता प्रमाणपत्रे — ISO, BIS किंवा ZED प्रमाणपत्र असल्यास मोठ्या कंपन्यांचा विश्वास वाढतो.
• GeM पोर्टल नोंदणी — सरकारी विभाग आणि PSU ना थेट पुरवठ्यासाठी उपयुक्त.
• TReDS प्लॅटफॉर्मची माहिती — मोठ्या खरेदीदारांकडून बिलांचे पैसे लवकर मिळवण्यासाठी.
• व्हिजिटिंग कार्ड, नमुने (Samples) आणि किंमत यादी सोबत ठेवा.

सार्वजनिक खरेदी धोरणाचा फायदा

केंद्र सरकारच्या MSE सार्वजनिक खरेदी धोरणानुसार केंद्रीय मंत्रालये, विभाग आणि सार्वजनिक उपक्रमांनी त्यांच्या वार्षिक खरेदीपैकी किमान २५ टक्के खरेदी सूक्ष्म व लघु उद्योगांकडून करणे अपेक्षित आहे. यात ४ टक्के SC/ST उद्योजकांसाठी आणि ३ टक्के महिला उद्योजकांसाठी राखीव आहे. त्यामुळे PSU आणि सरकारी कंपन्यांशी संबंध जोडणाऱ्या अशा कार्यक्रमांना उपस्थित राहणे MSME साठी फायदेशीर ठरते.

कार्यक्रमातून मिळणारे फायदे

• मोठ्या कंपन्यांच्या खरेदी गरजा थेट समजतात.
• व्हेंडर नोंदणीची प्रक्रिया, पात्रता आणि कागदपत्रांची माहिती मिळते.
• खरेदी अधिकाऱ्यांशी थेट ओळख (Networking) होते.
• इतर उद्योजकांशी संपर्क वाढून भागीदारी व संयुक्त पुरवठ्याच्या संधी मिळतात.
• सरकारी योजना, अनुदान आणि प्रशिक्षणांची माहिती एकाच ठिकाणी मिळते.

कोणत्या क्षेत्रातील उद्योजकांना जास्त संधी?

मोठ्या कंपन्यांची गरज केवळ उत्पादनापुरती मर्यादित नसते. फॅब्रिकेशन आणि मशिनिंग, इलेक्ट्रिकल व इलेक्ट्रॉनिक सुटे भाग, प्लास्टिक व रबर उत्पादने, पॅकेजिंग साहित्य, सुरक्षा उपकरणे (Safety Items), गणवेश व कापड, स्टेशनरी, IT सेवा, वाहतूक व लॉजिस्टिक्स, कॅन्टीन व हाउसकीपिंग, मनुष्यबळ पुरवठा, देखभाल-दुरुस्ती (AMC) अशा अनेक क्षेत्रांत लघु उद्योगांना पुरवठ्याची संधी असते. त्यामुळे उत्पादक उद्योजकांसोबतच सेवा क्षेत्रातील व्यावसायिकांनीही अशा कार्यक्रमांचा लाभ घ्यावा. सुरुवातीला छोट्या ऑर्डरपासून सुरुवात करून वेळेवर डिलिव्हरी आणि दर्जा राखल्यास मोठ्या कंपन्यांचे दीर्घकालीन व्हेंडर बनणे शक्य होते.

निष्कर्ष

आजच्या काळात केवळ उत्पादन करणे पुरेसे नाही, तर योग्य खरेदीदारापर्यंत पोहोचणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. ३ ऑक्टोबरचा नागपूर व्हेंडर डेव्हलपमेंट प्रोग्राम हा विदर्भातील MSME साठी मोठ्या उद्योगांच्या पुरवठा साखळीत प्रवेश करण्याचा एक चांगला मार्ग ठरू शकतो. उद्यम नोंदणी, GST, कंपनी प्रोफाइल आणि गुणवत्ता प्रमाणपत्रे तयार ठेवून या कार्यक्रमात सहभागी झाल्यास ‘व्हेंडर बिझनेस’ची दारे खुली होऊ शकतात. उद्योजकांनी या संधीकडे नक्की लक्ष ठेवावे.

टीप : कार्यक्रमाची वेळ, स्थळ किंवा नोंदणी प्रक्रियेत बदल होऊ शकतो. सहभागी होण्यापूर्वी MSSIDC ची अधिकृत वेबसाइट (mssidc.maharashtra.gov.in) किंवा जिल्हा उद्योग केंद्र (DIC) येथे खात्री करून घ्यावी.

स्रोत : MSSIDC अधिकृत कार्यक्रम यादी, PIB (RAMP योजना मंजुरी), Free Press Journal (जुलै २०२६).