नागपूरच्या कोराडी येथे महालक्ष्मी जगदंबा संस्थानला तीर्थक्षेत्र विकासासाठी जमीन वाटप

कोराडी मंदिराचे महत्त्व

कोराडी येथील महालक्ष्मी जगदंबा मंदिर हे विदर्भातील प्रमुख श्रद्धास्थानांपैकी एक असून, दरवर्षी मोठ्या संख्येने भाविक येथे दर्शनासाठी येतात.

निर्णयाचा उद्देश

मंदिर परिसराचा विकास, भाविकांसाठी पायाभूत सुविधा व तीर्थक्षेत्र म्हणून सर्वांगीण विकास करण्याच्या उद्देशाने ही जमीन संस्थानला वाटप करण्यात आली आहे.

पर्यटन व स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना

तीर्थक्षेत्र विकासामुळे परिसरातील पर्यटन वाढून स्थानिक व्यापार व रोजगारालाही चालना मिळण्याची शक्यता आहे. राज्य शासनाच्या तीर्थक्षेत्र विकास आराखड्याअंतर्गत हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

करार व निर्णयाचे तपशील

ही जमीन ९ सप्टेंबर २०२६ रोजी सह्याद्री अतिथीगृह, मुंबई येथे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या राज्य मंत्रिमंडळ बैठकीत ३० वर्षांच्या भाडेपट्ट्याने केवळ १ रुपया वार्षिक दराने संस्थानला वाटप करण्यात आली आहे. हा निर्णय महाराष्ट्र जमीन महसूल अधिनियम, १९६६ च्या कलम ४०, सरकारी जमीन विनियोग नियम, १९७१ मधील नियम ३५ आणि २५ जुलै २०१९ च्या शासन निर्णयातील मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार घेण्यात आला आहे. मुदत संपल्यानंतर संस्थानच्या विनंतीवरून जिल्हाधिकाऱ्यांना विहित नियमांनुसार भाडेपट्टा मुदतवाढ देण्याचे अधिकार असतील, त्यामुळे भविष्यातील विकासकामांसाठी दीर्घकालीन स्थिरता मिळणार आहे.

निर्णयामागील कायदेशीर आणि प्रशासकीय पार्श्वभूमी

हा भाडेपट्टा शासकीय जमीन विल्हेवाट नियम, १९७१ मधील नियम ३५ आणि महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ मधील कलम ४० अंतर्गत मंजूर करण्यात आला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली ९ सप्टेंबर २०२६ रोजी झालेल्या मंत्रिमंडळ बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. भाडेपट्ट्याची मुदत संपल्यानंतर नागपूर जिल्हाधिकाऱ्यांना विनंतीनुसार पुढील मुदतवाढ देण्याचे अधिकारही देण्यात आले आहेत, त्यामुळे संस्थानाला भविष्यातही विकासकामे सुरू ठेवण्यासाठी अडचण येणार नाही.

कोराडी तीर्थक्षेत्राचे महत्त्व

नागपूर जिल्ह्यातील कोराडी येथील श्री महालक्ष्मी जगदंबा संस्थान हे विदर्भ भागातील एक महत्त्वाचे धार्मिक व सांस्कृतिक श्रद्धास्थान आहे. दरवर्षी लाखो भाविक येथे दर्शनासाठी येतात, विशेषतः नवरात्रोत्सव आणि इतर धार्मिक सणांच्या काळात गर्दी मोठ्या प्रमाणात वाढते. मात्र पायाभूत सुविधांच्या अभावामुळे भाविकांना अनेकदा गैरसोयीचा सामना करावा लागत असे. नाममात्र १ रुपया भाड्याने ३० वर्षांसाठी जमीन उपलब्ध करून दिल्याने संस्थानाला भाविकांसाठी निवास व्यवस्था, स्वच्छतागृहे, पिण्याचे पाणी, पार्किंग आणि इतर मूलभूत सुविधा उभारता येतील.

राज्य सरकारच्या तीर्थक्षेत्र विकास धोरणाचा भाग

राज्य सरकारने अलीकडच्या काळात राज्यातील विविध तीर्थक्षेत्रांच्या विकासासाठी अशाच प्रकारे नाममात्र दराने जमीन उपलब्ध करून देण्याचे धोरण अवलंबले आहे. यामागील उद्देश धार्मिक पर्यटनाला चालना देणे, स्थानिक अर्थव्यवस्थेला बळकटी देणे आणि भाविकांना दर्जेदार सुविधा उपलब्ध करून देणे हा आहे. कोराडी तीर्थक्षेत्राच्या विकासामुळे नागपूर परिसरातील पर्यटन आणि छोट्या व्यावसायिकांनाही फायदा होण्याची शक्यता आहे, कारण भाविकांची वाढती संख्या स्थानिक हॉटेल्स, वाहतूक सेवा आणि छोट्या दुकानदारांसाठी उत्पन्नाचे स्रोत ठरू शकते.

भाविकांसाठी अपेक्षित सुविधा

नवीन जमिनीवर उभारल्या जाणाऱ्या सुविधांमध्ये भक्तनिवास, अन्नछत्र, वाहनतळ आणि दिव्यांगांसाठी सुलभ प्रवेश व्यवस्था यांचा समावेश असण्याची शक्यता आहे. अशा सुविधा उपलब्ध झाल्यास कोराडी तीर्थक्षेत्राला भेट देणाऱ्या भाविकांची संख्या आणखी वाढू शकते, ज्यामुळे परिसरातील लहान व्यावसायिकांनाही आर्थिक फायदा होईल.

निष्कर्ष

एकंदरीत, या निर्णयाचे दूरगामी सकारात्मक परिणाम संबंधित घटकांना तसेच राज्याच्या व्यापक विकासाला मिळण्याची अपेक्षा तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. पुढील काळात याच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीवर सर्वांचे लक्ष असेल.

तज्ज्ञांची प्रतिक्रिया

संबंधित क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी या निर्णयाचे स्वागत करताना, याची अंमलबजावणी काटेकोरपणे आणि नियोजित वेळेत झाल्यास याचा खरा फायदा लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचेल असे मत व्यक्त केले आहे. यासाठी संबंधित शासकीय यंत्रणांनी नियमित पाठपुरावा करणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

पुढील काळात याबाबतचे अद्ययावत तपशील आणि अंमलबजावणीची प्रगती याविषयी अधिक माहिती समोर येताच वाचकांना कळवली जाईल. तोपर्यंत संबंधित लाभार्थ्यांनी अधिकृत सरकारी स्रोतांद्वारेच माहितीची खात्री करून घ्यावी असे आवाहन करण्यात येत आहे.